W najnowszym numerze Przeglądu Technicznego

Życzenia wspólnej radości

Oddajemy dziś Państwu numer specjalny „Przeglądu Technicznego” wydany z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. W przeszło 150-letniej historii naszego czasopisma towarzyszyliśmy Czytelnikom, relacjonując ważne wydarzenia niepodległościowe, naukowe, techniczne i gospodarcze, będące wynikiem kolejnych rewolucji przemysłowych. Najważniejszą sprawą było odzyskanie własnego, niepodległego państwa. Jednakże pomimo jego braku na ziemie polskie wkraczały coraz to nowe wynalazki. Przywozili je inżynierowie kończący studia techniczne poza granicami kraju.

Wątpię, więc jestem. Ich wkład

Starość ma wiele uroków i to nie tylko takich, o których śpiewał nieodżałowany Wiesław Michnikowski, ale takich choćby, że na każdą okazję pozwala zawsze coś wygrzebać w pamięci. Mamy np. setną rocznicę odzyskania niepodległości i proszę… Nie rozbrajałem wprawdzie niemieckich gefrajtrów, nie szarżowałem pod Ossowem, ale miałem szczęście poznać wielu, co byli w tamtej grze.


Wino dla inżyniera (210). Winiarstwo na ziemiach polskich

Jubileusze i rocznice (a właśnie mija 100 lat od odzyskania niepodległości przez Polskę) zawsze skłaniają do refleksji nad historią – więc i ja musiałem pójść tym tropem. A że nie będzie o niepodległości, tylko o polskim winiarstwie – to już inna sprawa. Wprawdzie znanemu botanikowi, prof. Szaferowi udało się odnaleźć i zidentyfikować w kopalnianych pokładach soli w Wieliczce nasiona winorośli datowane na ok.


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2018": Tomasz Chady, Tomasz Chmielewski, Adam Gabryś

Tomasz Chady Inżynier elektryk, dr hab., absolwent Politechniki Szczecińskiej. Prezes Polskiego Towarzystwa Badań Nieniszczących i Diagnostyki Technicznej (PTBNiDT SIMP). Od 1987 r. pracuje w Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym (ZUT) w Szczecinie. Przez 4 lata pracował naukowo w Japonii na Oita University i Oita Research Institute. Został wyróżniony w 1998 r. prestiżową nagrodą Best Technical Contribution Award przez Japan Society of Applied Electromagnetics and Mechanics.


Giełda wynalazków i projektów. Kraina nanochemii

Instytut Chemii Fizycznej PAN jest jednostką naukowo-badawczą, jedną z najlepszych w obszarze nauk ścisłych w Polsce. Nie poprzestaje jednak na badaniach podstawowych i teorii. Świadczy o tym imponująca liczba patentów: ponad 100 w ostatnich  5 latach. IChF moźe być zatem rozsadnikiem innowacji. Pod  warunkiem, że przemysł z tych patentów zechce skorzystać.


Była nafta

W 20-leciu międzywojennym Polska rzekomo miała szansę stać się naftową potęgą. Tak głosi do dziś żywa mitologia „polskiego Klondike", czyli zagłębia galicyjskiego – Borysławia, Drohobycza, Jasła, Krosna. Potęgą nie zostaliśmy, bo złoża

jaz.


Wybitni polscy inżynierowie w USA w 100-lecie odzyskania niepodległości

Losy Polski w ostatnich 250 latach często „wyganiały” jej mieszkańców z kraju. Szczególnym miejscem, do którego podążali Polacy, były Stany Zjednoczone.

Janusz Zastocki


Pan inżynier, pan prezydent

Inżynier Piotr Drzewiecki to postać nieco zapoznana, nieobecna w historycznej wyobraźni. A przecież to odważny i oddany pierwszy prezydent Warszawy w niepodległej Polsce. Prezes Stowarzyszenia Techników, inicjator budowy Warszawskiego Domu Technika oraz – co z dumą podkreślamy – redaktor i autor licznych tekstów na łamach Przeglądu Technicznego. Recenzja książki.

Irena Fober


Od warszawskiej kamienicy do kampusu w Kielcach. Polskie Miary w 100-lecie niepodległości

Jest to piękny i niezwykły czas dla Polski, ale też dla metrologii. Podobnie jak niepodległa Polska, tak i Główny Urząd Miar (GUM) obchodzi swój setny jubileusz. Administracja miar również miała wielki wkład w rozwój naszego kraju i kształtowanie państwa polskiego.

dr inż. Włodzimierz Lewandowski, prezes Głównego Urzędu Miar w latach 2016-2018


Pierwsze patenty RP

13 grudnia 1918 r. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dekret o utworzeniu Urzędu Patentowego Republiki Polskiej z siedzibą w Warszawie i ustanowieniu zawodu rzecznika patentowego. Choć wszedł on w życie 28 grudnia, to udzielanie patentów rozpoczęto dopiero z chwilą wejścia w życie ustawy z 5 lutego 1924 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych.

boj.


Elektroenergetyk czasu II RP

15 listopada 2018 r. mija sto lat od powstania Fabryki Aparatów Elektrycznych (FAE), założonej przez inż. Kazimierza Szpotańskiego. Był on przykładem twórcy techniki, który –pomimo niskiego poziomu elektryfikacji odrodzonej Polski – miał wizję budowy mocnego przemysłu elektrotechnicznego w naszym kraju.

Marek Bielski


Przejęli siłę Karpat

Odrodzona Polska odziedziczyła po zaborcach sieć wodną w stanie półdzikim. Obszar ten był peryferyjny zarówno dla Rosji, Niemiec jak i Austrii. W niczyim interesie nie leżało inwestowanie w to, co pomoże sąsiadowi w wojnie. Brakowało mostów, kanałów, zbiorników, dróg, chociaż geografia zachęcała, by takie sieci rozwinąć. Przed inżynierami stanęło więc zadanie scalenia kraju infrastrukturą o wielu funkcjach. Ze względu na olbrzymie koszty nadrobienia wiekowych zaniedbań, mogli się tylko połowicznie wywiązać z zadania.

Zygmunt Jazukiewicz


Zdrowa Rzeczpospolita

Za stworzenie jednolitego systemu opieki zdrowotnej w niepodległej Polsce odpowiedzialne było Ministerstwo Zdrowia Publicznego i Opieki Społecznej. Przyjęta w 1920 r. ustawa o obowiązkowym ubezpieczeniu na wypadek choroby, wzorowana na rozwiązaniach niemieckich, wprowadziła regionalne kasy chorych i składki, które zapewniały ubezpieczonym bezpłatną pomoc lekarską, pobyt w szpitalu oraz zasiłek.

Irena Fober


Nakręcony Wulkan

Firm ze 100-letnim, a nawet dłuższym życiorysem działa w Polsce wiele. Niewiele z nich zachowało jednak dawną nazwę, a prawdopodobnie jeszcze mniej jest własnością polskiego kapitału.

W wąskim gronie tych, które spełniają kryteria historii, marki i kapitału, jest częstochowska Odlewnia Żeliwa WULKAN SA. Wprawdzie działalność rozpoczynała jeszcze w czasach carskich, a dokładnie w październiku 1894 r. pod nazwą Odlewnia Żelaza i Emaliernia „Wulkan”, to trzon nazwy jest ten sam, co w XXI w.

Henryk Piekut


Podcięte skrzydła polskiego lotnictwa

Lata II Rzeczypospolitej były okresem twórczej "gorączki" lotniczej. Skrzydła przyciągały najlepszych inżynierów, najodważniejszych oficerów. Bo lotnictwo prawie w całości związało się z wojskiem. Niemal z niczego stworzono w krótkim czasie podstawy nowoczesnego przemysłu. W ciągu jednego roku powstawało więcej nowych projektów samolotów niż w ciągu ostatnich 20 lat. Ten żywioł w latach 30-tych zaczął się stabilizować, produkcja rosła, ale polskie skrzydła podcięła wojna.

Zygmunt Jazukiewicz


Wielkie przedsięwzięcia techniczne i przemysłowe

Odrodzona przed stu laty Rzeczypospolita stanęła przed trudnym zadaniem modernizacji. Hasło to dotyczyło wszystkich aspektów życia społecznego-gospodarczego. Miliony bezrolnych i małorolnych mieszkańców wsi czekało na reformę rolną. Kolejne miliony bezrobotnych w miastach szukało jakiegokolwiek zatrudnienia. Po latach zaborów i po wyniszczającej wojnie trzeba było najpierw kraj scalić i odbudować, a to nie było łatwe wobec braku środków produkcji i kapitału finansowego. Jedynym kapitałem byli ludzie, a przede wszystkim inżynierowie i technicy, bo któż jak nie oni mieli ten kraj odbudować.

dr hab. inż. Sławomir Łotysz, prof. PAN, Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów PAN, Warszawa


Chłopska ojczyzna

Sięgając 100 lat wstecz, chciałoby się pokazać obraz polskiej wsi, która szybko po odzyskaniu niepodległości stawała się coraz piękniejsza i bogatsza, a jej mieszkańcy byli światłymi obywatelami Rzeczypospolitej. Niestety, polska wieś porozbiorowa była bardziej zbliżona do pokazanej przez chrześniaczkę Marszałka Piłsudskiego Wandę Wasilewską w książce pt. „Ojczyzna” niż do tego, co opowiedział ojciec Cezarego Baryki w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego. Chociaż można uznać, że wizja „szklanych domów” doczekała się spełnienia w latach 60. w podstołecznych miejscowościach pełnych szklarni.

Henryk Piekut


Wpływ techniki i postępu technicznego na społeczeństwo polskie w latach 1918-1939

Rozważania na temat wpływu techniki na przemiany struktury społecznej II RP są skrótem referatu, jaki prof. dr. hab. Janusz Żarnowski przedstawił podczas zorganizowanego przez FSNT-NOT spotkania polskich inżynierów z kraju i zagranicy „Wkład inżynierów w odzyskanie niepodległości i budowę państwowości” pod Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy (Warszawa 26.04.2018).


Nadzwyczajny Zjazd Techników Polskich

Na podstawie uchwały Krakowskiego Zjazdu Techników Polskich kolejny, 7. Zjazd miał się odbyć w Warszawie w 1914 r. I wojna światowa zniweczyła podjęte plany i Zjazd postanowiono odłożyć.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski


Inżynieria przyszłości

Istnieje wiele klasyfikacji okresów rozwoju cywilizacji technicznej, poczynając np. od epoki kamienia łupanego. Dzisiaj bliższe są nam te, które prowadzą wprost do obecnego stanu i pozwalają nam patrzeć w przyszłość. Pytanie, czy musimy to robić? - wypowiedż rof. dr. hab. inż. Jan Szmidt, Rektora Politechniki Warszawskiej

 


Inżynierowie w początkach II RP

Bilans otwarcia państwa polskiego był dla nas bardzo niekorzystny. Ogromne zniszczenia związane z I wojną światową oraz wojna z Ukrainą, Rosją bolszewicką, powstanie wielkopolskie, trzy powstania śląskie, konflikty z Litwą i Czechami, a także zapóźnienia cywilizacyjne wynikające z różnego poziomu rozwoju ziem trzech zaborów, stawiały przed Polską ogromne i trudne zadania.

prof. dr hab. Marian Marek Drozdowski, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk


Od Centralnego Okręgu Przemysłowego i portu w Gdyni do Przemysłu 4.0

Wypowiedź Jadwigi Emilewicz, minister przedsiębiorczości i technologii